Teşvikler

10 Soruda Türkiye

Yatırımcı Kılavuzu

Kayıt Ol

1. Türkiye’deki Yatırım Teşvik Sistemi

Üretim hizmetleri ve enerji sektöründe yatırımı teşvik etmek ve ihracatı cazip hale getirmek için 2006 yılında yatırım teşvikleri programında düzeltmeler yapılmıştır. Yerli ve yabancı yatırımcılar bu teşviklerden eşit ölçüde yararlanma olanağına sahiptir.

1.a. Genel yatırım teşvik rejimi

Genel yatırım teşvik rejimi temel olarak bir vergi yardım programı olsa da bazı durumlarda kredi olanaklarını da içerebilmektedir. Bu teşvik rejimi yatırım yerine, ölçek ve konuya göre değişen farklı biçimlerde uygulanmaktadır.

Ana Yatırım Teşvik Araçları:

• Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yurt dışından ithal edilen makine ve teçhizat için gümrük vergisi muafiyeti
• Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yapılacak makine ve teçhizat ithal ve yerli teslimleri için KDV istisnası

Yatırım kredilerinin faiz oranlarının belli bir kısmı hazine kapsamında bulunmaktadır. Aşağıda belirtilen projeler için faiz desteği verilmektedir:

• KOBİ'ler
• ARGE Projeleri
• Çevre Projeleri
• Öncelikli Kalkınma Bölgelerinde Bulunan 50 İldeki Projeler

1.b. Öncelikli kalkınma bölgelerine yönelik teşvikler

Sağlanan teşvikler aşağıdakileri kapsamaktadır:

• Ücretsiz arazi tahsisi
• Gelir vergisi
• İşverenin sosyal güvenlik indirimi içindeki payı
• Enerji desteği

Teşvik türü	Organize sanayi bölgelerinde	Diğer
Gelir vergisi indirimi	% 100	% 80
İşverenin sosyal güvenlik indirimi içindeki payı	% 100	% 80
Enerji desteği	% 20–% 50	% 20–% 40
Ücretsiz arazi tahsisi	Mevcut	Mevcut

1.c. Küçük ve orta büyüklükteki işletmelere verilen teşvikler (KOBİ teşvikleri):

KOBİ’ler; imalat, agro-sanayi, turizm, eğitim ve sağlık, maden ve yazılım endüstrisi alanlarında faaliyet gösteren şirketler olarak tanımlanmaktadır:
• Orta ölçekli işletmeler: Bünyesinde 50-250 işçi istihdam eden ve yıllık net satış tutarı veya varlıklarının toplam değeri 25.000.000 TL’nin (yaklaşık 20 milyon ABD doları) altında olan kuruluşlar.
• Küçük ölçekli işletmeler: Bünyesinde 10-49 işçi istihdam eden ve yıllık net satış tutarı veya varlıklarının toplam değeri 5.000.000 TL’nin (yaklaşık 4 milyon ABD doları) altında olan kuruluşlar.
• Mikro işletmeler: Bünyesinde 1-9 işçi istihdam eden ve yıllık net satış tutarı veya varlıklarının toplam değeri 1.000.000 TL’nin (yaklaşık 800.000 ABD doları) altında olan kuruluşlar.

KOBİ’lere sağlanan yatırım ve işletme kredileri desteği, aşağıda belirtilenleri kapsamaktadır:
• İmalat veya tarım yatırımları
• Belirli bölgelerdeki turizm yatırımları
• Mevcut turistik tesislerde modernizasyon yatırımları
• Öncelikli bölgelerde sağlık hizmetleri yatırımları
• Gelişmiş ve normal bölgelerde ilk ve orta eğitim yatırımları
• Madencilik yatırımları
• Yazılım geliştirme yatırımları
• 950.000 TL’yi aşmamak kaydıyla, sermaye malları (bina, makine, donanım ve/veya hammadde vb.) kullanımı gerektiren yatırımlar

Uygulanan Teşvikler:
• Gümrük Vergisi muafiyeti
• KDV muafiyeti
• Faiz desteği,

KOBİ’lere KOSGEB desteği: Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) KOBİ’leri güçlendirmek amacıyla; finansman temini, araştırma ve geliştirme (AR-GE), ortak tesisler, piyasa araştırması, yatırım alanları, pazarlama, ihracat ve eğitim gibi destek unsurları sağlayarak önemli katkılarda bulunmaktadır.

1.d. Araştırma ve geliştirme destekleri

TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu) ve TTGV (Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı), ARGE projeleri için ARGE masraflarını karşılamakta ve/veya sermaye kredisi vermektedir.

TÜBİTAK Teşvikleri kapsamına giren projeler şunlardır:

•  Kavram geliştirme
•  Teknolojik araştırma ve teknik fizibilite araştırması
•  Konseptin tasarıma dönüşmesi sürecinde laboratuar araştırmaları
•  Proje ve çizim faaliyetleri
•  Prototip üretimi
•  Pilot tesis inşaatı
•  Test üretimi
•  Patent ve lisans araştırmaları
•  Ürün tasarımından kaynaklanan satış sonrası problemlerle ilgili faaliyetler

1.e. Yeni Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Kanunu

Türkiye’nin yeni AR-GE Kanunu, en az 50 personel istihdam edilmesi koşuluyla Türkiye’deki AR-GE yatırım projelerine özel teşvikler sağlamaktadır.

Yeni Kanun çerçevesinde 2024 yılına kadar yararlanılabilecek olan teşvikler aşağıdaki gibidir:
• AR-GE giderlerine vergi matrahı üzerinden % 100 indirim
• İşçiler için Gelir Stopaj muafiyeti
• Sosyal güvenlik primlerinde, işveren payına beş yıl süre ile % 50 muafiyet
• Düzenlenecek evraklarda damga vergisi muafiyeti
• Yeni bilim adamları için 100.000 TL’ye kadar teknolojik girişim sermayesi
• Kamu kurumları ve yerel organizasyonlar tarafından sağlanan bazı fonların AR-GE şirketinin vergi matrahından düşürülmesi

1.f. Teknoloji geliştirme bölgelerine yönelik destekler:

• Altyapı tesisleri sağlanmaktadır.
• Yazılım ve AR-GE faaliyetlerinden elde edilen kârlar 31.12.2013 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden muaftır.
• Bölge içinde istihdam edilen araştırmacılar ile yazılım ve AR-GE personeline ödenecek olan ücretler 31.12.2013 tarihine kadar bütün vergilerden muaftır.
• Gelir ve kurumlar vergisi muafiyeti dönemi boyunca bilgi teknolojileri ağırlıklı sektörler için ayrıca KDV muafiyeti sağlanmaktadır.
• Gümrük vergisi ve resimleri ile finansman fonları üzerinden tarh olunan vergilerden muafiyet.

1.g. İhracata yönelik devlet teşvikleri

Bu teşvik programının temel amacı ihracatı teşvik etmek ve uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren firmaların rekabet gücünü arttırmaktır. Bu özel paket temel olarak AR-GE faaliyetlerini, piyasa araştırmalarını, sergi ve uluslararası fuarlara katılımları, patent, ticari marka ve sanayi tasarım masraflarını kapsamaktadır.

1.h. Yeni İstihdam Teşvikleri

• Yaşları 18 - 29 arasında olup yeni istihdam edilmiş kadınlar ile gençlerin sosyal güvenlik primleri beş yıl süre ile İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacaktır.
• İşverenin sigortalı için ödemekle yükümlü olduğu 5 puanlık maluliyet, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri Hazine tarafından ödenecektir.
• 50 veya daha fazla işçi istihdam eden işyerlerinde, özel sektör işverenlerine uygulanan % 3 Sakat İşçi Çalıştırma kontenjanı kapsamında istihdam edilen sakat statüsündeki personelin primleri, işveren adına Hazine tarafından ödenecektir. Böyle bir mükellefiyeti olmamasına rağmen sakat işçi çalıştıran veya kendisine tanınan kontenjanın üzerinde sakat işçi istihdam eden kuruluşlarda, söz konusu işçi primlerinin yarısı yine Hazine tarafından ödenecektir.

18 - 29 yaşları arasında, daha önce işsiz olup yeni istihdam edilmiş kadınlar ile gençlerin sosyal güvenlik primlerinin beş yıl süre ile İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanması, aşağıdaki şartların mevcut olması durumunda geçerlidir:

• İstihdam edilecek şahıslar en az son 6 aydır işsiz olmalı,
• Söz konusu şahıs, 1 Temmuz 2008 tarihinden itibaren bir yıl içinde işe alınmış olmalı.
(Bu maddenin yürürlük süresi uzatılmadığı takdirde, yürürlük süresinin sona ermesinden sonra işçi istihdam eden işveren bu teşvikten istifade edemez.)
• İşsizlik Sigortası Fonu Sosyal Güvenlik ödemelerinin aşağıdaki kısmını karşılayacaktır:

a) İlk yıl için % 100
b) İkinci yıl için % 80
c) Üçüncü yıl için % 60
d) Dördüncü yıl için % 40
e) Beşinci yıl için % 20

Bu oranlar, primlerin hesaplanmasında esas alınan asgari işçi ücretine göre (1 Temmuz 2008 itibarıyla 638,70 TL) hesaplanmıştır. Primlerin hesaplanmasında esas alınan asgari işçi ücreti üzerinde kalan meblağlar için teşvik geçerli değildir ve işveren fazlalık tutara tekabül eden Sosyal Güvenlik Katkı Payı’nı ödemeye devam edecektir.