|
ÖZERK KURUMLAR
Türkiye’de, işler durumda bir pazar ekonomisinin gereklerine uygun olarak farklı pazarların yasal anlamda denetlenmesi ve izlenmesi için özerk kurumlar kurulmuştur. Bu kurumlar, idari ve mali açından bağımsızdır. Rekabet Kurumu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Telekomünikasyon Kurumu, Tütün, Tütün Ürünleri ve Alkollü İçkiler Düzenleme Kurulu, Türkiye’deki özerk kurumlardan bazılarıdır.
1. Rekabet Kurumu
Rekabet Kurumu (RK), piyasalarda tam bir rekabetin gerçekleştirilebilmesinden sorumludur. Rekabet Kurumu’nun temel sorumluluk ve yetkileri şunlardır:
a. Başvuru üzerine ya da kendi inisiyatifiyle, Rekabet Yasası’nda tanımlanmış olan faaliyetlere ve resmi işlemlere yönelik inceleme, soruşturma ve araştırmaları yürütmek; yasa ihlallerini önlemek için gerekli önlemleri almak ve idari düzenlemeleri uygulamak
b. Muafiyet taleplerini değerlendirmeye almak ve uygun görülmesi durumunda rekabet bozucu olabilecek anlaşmalar için muafiyet belgesi vermek
c. Muafiyet kararlarını ve olumsuz izin belgelerini değerlendirebilmek amacıyla piyasaları sürekli olarak izlemek ve piyasalarda ya da ilgili tarafların konumlarında değişiklikler gerçekleşmesi durumunda bunlara ilişkin başvuruları yeniden değerlendirmek
d. Şirket birleşimleri ile devirlerini değerlendirmek ve belirlenen kriterlere göre bunlara onay vermek
www.rekabet.gov.tr
2. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), enerji piyasasını düzenlemekte ve denetlemektedir. Bu kurum, Elektrik, Doğal Gaz, Benzin ve LPG gibi enerji kaynaklarının, müşterilere, düşük maliyette, güvenilir bir biçimde ve çevreyi koruyarak yeterli miktarda tedarik edilebilmesini sağlamak için bağımsız düzenleme ve denetim hizmeti vermektedir. EPDK’nin amaçları şunlardır:
a) Elektrik, Doğal Gaz, Benzin ve Likit Gaz pazarlarını yasal olarak düzenlemek ve denetlemek
b) Rekabetçi bir ortam içinde; finansal açıdan canlı, istikrarlı ve şeffaf bir enerji piyasası sağlamak
www.epdk.gov.tr
3. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), mevduat sahiplerinin hak ve çıkarlarını garanti altına almak, bankaların nizami ve güvenli olarak faaliyet göstermesi açısından risk teşkil edebilecek ya da ekonomiye zarar verebilecek faaliyetlerle işlemleri önlemek ve kredi sisteminin verimli bir şekilde çalışmasını kolaylaştırmak amacıyla faaliyet göstermektedir. BDDK’nın temel hedefleri şunlardır:
a) Bankacılık sektöründeki faaliyetlerin etkinliği ve rekabetçi niteliğini yükseltmek
b) Bankacılık sektörünün güvenilirliğini sağlamak
c) Bankacılık sektöründeki faaliyetlerin ekonomi üzerindeki olası olumsuz etkilerini asgari düzeye indirmek
d) Bankacılık sektörünün istikrarını sürekli olarak iyileştirmek
e) Mevduat sahiplerinin haklarını korumak.
www.bddk.org.tr
4. Sermaye Piyasası Kurulu
Türkiye’deki menkul kıymetler piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesinden sorumlu olan Türkiye Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 1981 yılında yürürlüğe giren Sermaye Piyasası Kanunu ile verilen yetkiye dayanarak, piyasaların düzenlenmesi ve sermaye piyasası araçlarıyla kurumlarının geliştirilmesine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler yapmaktadır. Türkiye Sermaye Piyasası Kurulu’nun, piyasaların adil, düzenli bir şekilde işleyebilmesi ve yatırımcı haklarının korunmasına yönelik çeşitli sorumlulukları vardır.
Söz konusu sorumlulukların öncelik sırası piyasaların gelişim aşamaları ve ülkenin ekonomik durumuna bağlı olarak değişmektedir. Ancak, ana hedef aynıdır: sermaye piyasaları gelişiminin desteklenmesine ilişkin gerekli önlemleri almak, böylece bir yandan yatırımcının korunmasını sağlarken, diğer yandan da ülkedeki mali kaynakların verimli bir şekilde tahsis edilmesine katkıda bulunmak. Türkiye Sermaye Piyasası Kurulu’nun görevi, Türkiye'deki sermaye piyasalarında adalet, verimlilik ve saydamlığı sağlamak, piyasaların uluslararası rekabet gücünü artırmak üzere yenilikçi düzenlemeler ve denetim yapmaktır.
Türkiye Sermaye Piyasası Kurulu, Sermaye Piyasası Kanunu’ndan aldığı yetkiyle birtakım sorumluluklar üstlenmektedir. Kurul, aşağıdaki alanlarda yetkili ve sorumludur:
a) Menkul kıymetler piyasası ile kurumlarını düzenlemek ve denetlemek
b) Sermaye piyasalarının çalışma ilkelerini belirlemek
c) Yatırımcıların hakları ve çıkarlarını korumak
www.cmb.gov.tr
5. Telekomünikasyon Kurumu
Telekomünikasyon Kurumu, telekomünikasyon piyasası içindeki faaliyetlerin yasal açıdan düzenlenmesi, uzlaştırılması, denetlenmesi ve bunlarla ilgili onay, izin ve benzeri prosedürlerin uygulanması görevlerini üstlenmiş bulunmaktadır. Kurumun temel sorumlulukları şunlardır:
a) Telekomünikasyon alanında gerekli olan planları hazırlamak ve Ulaştırma Bakanlığı’na sunmak
b) Telekomünikasyon alanında kullanılan teknolojilerdeki gelişmelerin üniversiteler ve özel kuruluşlarla işbirliği içinde izlemek
c) Telekomünikasyon uygulamalarını izlemek, kontrol etmek, incelemek ve değerlendirmek
d) Telekomünikasyon hizmetleri ve/veya altyapısı ile ilgili olarak imzalanan imtiyaz sözleşmeleri hakkında fikir beyan etmek
e) Telekomünikasyon hizmetleri ve altyapısından faydalanacak olan kullanıcılar ile bunların telekomünikasyon ağları arasındaki kullanımı ile ilgili olarak, diğer operatörler tarafından uygulanacak olan ücret tarifeleri, sözleşme hükümleri ve teknik konulara ilişkin genel esasları tanımlamak
f) Telekomünikasyon unsurlarının temeli olarak kabul edilen performans standartlarını tanımlamak ve bunları hayata geçirmek
g) Tüketici haklarını korumak için gerekli önlemleri almak
www.tk.gov.tr
6. Tütün, Tütün Ürünleri ve Alkollü İçkiler Düzenleme Kurulu
Tütün, Tütün Ürünleri ve Alkollü İçkiler Düzenleme Kurulu (TTÜAİDK); tütün, tütün ürünleri, alkol ve alkollü içkilerle ilgili olarak faaliyet gösterilen alanlarda düzenleyici ve denetleyici sistemler tesis etmek amacıyla faaliyet göstermektedir. Bu kurulun temel sorumlulukları şunlardır:
a) Tütün ürünlerine yönelik düzenlenme ve denetimlerin yapılması, tütün tohumunun ithal edilmesi için izin verilmesi, tütün ticareti yapmak için gerekli izinlerin çıkarılması; tütün üreticilerinin yazılı akitler temelinde düzenlenmesi, izlenmesi, denetlenmesi ile resmi ihaleler düzenlemek yoluyla tütün ürünleri alım-satım işlemlerinin gerçekleştirilmesi
b) Tütün işleme tesislerinin kurulması için gerekli izinlerin verilmesi ve bu tesislerdeki imalat sürecinin, hareketliliklerin, devir teslimleri ile bunlara ilişkin ticari kararların denetlenmesi; tütün stoklarının ve depolarının izlenmesi ve tütün depolarının uyumluluğu ile ilgili izinlerin verilmesi
c) Sektörde faaliyet gösteren şirketlerin denetlenmesi
d) Üretim ve satış izinlerinin yanı sıra tütün ürünleri üretimine yönelik fabrika kurmak için gerekli izinlerin verilmesi
e) Etil alkol, metanol, damıtılmış alkollü İçecekler ve mayalı alkollü içecekler ile ilgili olarak piyasaları düzenlemek; ülke çapında uygulanacak düzenleme politikaları hazırlamak ve AB yönetmelikleri ile uyumlu hale getirmek.
www.tapdk.gov.tr
7. Özelleştirme İdaresi
Özelleştirme İdaresi, yukarıda belirtilen piyasa düzenleyicisi kurumlarla aynı temel niteliklere sahip değildir. Bununla birlikte, Türkiye’de özelleştirme faaliyetleri ile ilgili olarak tam sorumluluk üstlenmiş idari bir organ olan bu kurum, doğrudan yatırımcılar için son derece büyük bir öneme sahiptir. Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Özelleştirme İdaresi, Türkiye’deki özelleştirme işlemlerinin yürütülmesinden sorumludur. Bu kurumun temel sorumlulukları şunlardır:
a) Özelleştirme kapsamına alınacak işletmelerin gerekli kriterleri yerine getirip getirmediğine karar vermek
b) İşletmeleri, gerek mali gerekse yasal konularda özelleştirme sürecine hazırlamak
c) Özelleştirme işlemlerinin tamamlanacağı süre sınırlarını tayin etmek
d) Uygun bulunan işletmeler için bir özelleştirme planı hazırlamak
e) Seçilen işletmeler için gerekli özelleştirme yöntemlerini belirlemek
f) Özelleştirme sürecine girmiş bulunan işletmeler için uygulanacak olan orantılı küçültme yöntemlerini belirlemek
g) Özelleştirme sürecine girmiş olan işletmelerin faaliyetlerini geçici ya da daimi olarak neticelendirmek
h) Özelleştirme süreci, içinde olan şirketlerin olası tasfiye yolları üzerinde karar vermek .
www.oib.gov.tr
ÇEVRESEL STANDARTLAR
Türkiye’nin çevrenin korunması ve geliştirilmesi ile ilgili politikaları; politika ve çözüm yollarının AB ve uluslararası standartlarla uyumlu hale getirilmesi, mevcut mevzuatın güçlendirilmesi, çevre yönetiminin ıslah edilmesi, çevre kirliliğinin önlenmesi ve çevre ile ilgili konularda toplum bilincinin arttırılması temeline dayanmaktadır.
Türkiye, çevrenin korunması ve yönetimi ile ilgili 76 uluslararası anlaşma ve 25 çift taraflı anlaşmaya katılmış bulunmaktadır.
28 Ocak 2003 tarihinde Türkiye’nin Avrupa Çevre Kurumu ile Avrupa Bilişim ve Gözlem Ağı’na katılmasıyla ilgili olarak Türkiye Cumhuriyeti tarafından, Türkiye ile Avrupa ülkeleri arasında anlaşma yapılmasının tesis edildiği bir kanun onaylanmıştır. Ayrıca, çevre ile ilgili mevzuatın büyük bir kısmı mevcut durumla uyumlu hale getirilmiş olup kalan kısımların da AB kanunları ile tümüyle uyumlu hale getirilmesi sürecinde son aşamaya gelinmiştir.
TÜRK İŞ GÜCÜ PAZARI
Türkiye 1932 yılından bu yana Uluslararası İşgücü Organizasyonu’nun (ILO) bir üyesidir. Türkiye üye olduğu tarihten itibaren 56 ILO Anlaşmasına onay vermiştir. Türkiye, ayrıca 22 ülkeyle Çift Taraflı Sosyal Güvenlik Anlaşması imzalamış bulunmaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na göre devlet, işsizliği önlemek ve huzurlu bir çalışma ortamının oluşmasını sağlamak için uygun bir ortamın yaratılmasından sorumludur.
Asgari ücret, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yıllık olarak belirlenmektedir. Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca, çalışanlara ilişkin sosyal güvenlik hizmetleri Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından yürütülmektedir. Yakın bir tarihte Sosyal Güvenlik Kurumu, bütün sosyal güvenlik ve sosyal destek kuruluşlarının tek bir kurumsal çatı altında birleştirilmesi; sosyal güvenlik kurumlarının tümünün tüzük ve ilkelerinin standart hale getirilmesi ve bu kurumların mali konumu ile finansal kayıtlarının takibe alınması amaçlarına yönelik olarak kurumsal anlamda yeniden yapılandırılmıştır.
Resmi bir kuruluş olan İş-Kur, iş arayan kişiler için yurt içinde ve yurt dışındaki uygun iş fırsatlarının tespit edilmesinden, istihdam planlamaya yönelik faaliyetlerin sürdürülmesinden ve bunların yanı sıra istihdamın garanti altına alınması ve geliştirilmesinden sorumludur. Piyasada, çalışanlar ve işverenler ile etkin bir biçimde faaliyet gösteren çok sayıda özel iş bulma ajansı mevcuttur. Bu ajanslar vasıtasıyla da iş ve eleman bulmak mümkündür.
YABANCI ÜLKE VATANDAŞLARININ İSTİHDAM EDİLMESİ
1. Türkiye’de çalışma izni alınması
Türkiye’de yaşayan yabancı ülke yurttaşlarının, Türkiye’de bağımlı ya da bağımsız olarak çalışmaya başlamadan önce çalışma izni almaları gerekmektedir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı;
• Yabancı ülke yurttaşlarını istihdam etmek isteyen şirketler tarafından yapılan başvuruları işleme koymak,
• Yabancı ülke yurttaşları için çalışma izni çıkarmak,
• İlgili mevzuata uygun olarak çalışma izinlerinin süresini uzatmak ve/veya sınırlandırmak gibi işlemlerin yürütülmesinden sorumludur.
Çalışma izni çıkarmak için gerek Türkiye içinden gerek Türkiye dışından başvuru yapmak mümkündür:
• Türkiye dışında ikamet eden yabancı ülke yurttaşlarının ikamet ettikleri ya da yurttaşı oldukları ülkelerdeki Türk Konsolosluğu’na başvuruda bulunmaları gerekmektedir.
• Yabancı ülke yurttaşları Türkiye’de geçerli bir oturma iznine sahip oldukları takdirde (eğitim amaçlı oturma izinleri haricinde en az 6 aylık) doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na başvuruda bulunabilirler.
Çalışma izinlerine ilişkin diğer yasal prosedürler aşağıdaki gibidir:
• Çalışma izinleri sadece, aynı zamanda bir çalışma vizesi ve/veya oturma izni alınması halinde geçerlidir.
• Başvurular, Bakanlık tarafından başvuru tarihinden itibaren belirlenmiş olan 90 gün içinde işleme konulmakta ve yanıtlanmaktadır. Büyük çaplı doğrudan yabancı kaynaklı yatırımlarda kilit bir role sahip olan personel için bu süre en fazla 15 gündür.
2. Çalışma izinlerinin ana kategorileri:
Çalışma izinleri 4 kategoriye ayrılmıştır:
• Belirli bir süre için geçerli bağımlı çalışma izinleri
• Sınırsız süreli bağımlı çalışma izinleri
• Bağımsız çalışma izinleri
• İstisnai çalışma izinleri
İstisnai çalışma izinleri, Kanun’da şart koşulmuş olan belli koşullara göre verilebilmektedir. Bu tür çalışma izni, bir Türk yurttaşı ile evli olan, bilimsel ve/veya kültürel etkinlikler amacıyla geçici süreliğine Türkiye’de bulunan veya bakanlıklar, kamu kurumları ya da benzeri diğer kuruluşlar tarafından istihdam edilen yabancılar için çıkarılabilmektedir.
ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİ
1. TÜBİTAK
Türkiye’de, kamu kurumları ve üniversiteler Ar-Ge faaliyetlerinde önemli bir rol oynamaktadır. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), fen bilimlerinin çeşitli alanlarındaki araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemek, geliştirmek, organize etmek, yürütmek ve koordine etmekten sorumlu resmi bir kurumdur. Bu araştırmalar, ulusal ekonomik kalkınma ve teknik ilerleme hedefleri ile paralel olarak yürütülür. Bu kurum, ayrıca üniversiteler ve sanayi kolları arasındaki ilişkilere de önemli katkılarda bulunmaktadır.
Bu kurum, Türkiye’nin bilimsel ve teknolojik alalardaki rekabet yeteneğini artırmak için belli bazı teşvikler sağlamakta, bilimsel araştırmaları hızlı bir biçimde teknolojik yeniliklere dönüştürmek üzere yöntemler geliştirmekte ve özel sektörün araştırma-geliştirme faaliyetlerine aktif olarak katkıda bulunmasını sağlamaktadır.
www.tubitak.gov.tr
2. TTGV
Türk Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV), sanayi sektörünün Ar-Ge bilincini arttırmak ve Hazine Müsteşarlığı’nın Dünya Bankası’ndan sağladığı kaynaklar vasıtasıyla Türk sanayisindeki teknoloji geliştirme projelerini desteklemek için kurulmuştur. Bu vakıf tarafından sürdürülen faaliyetler kamu ve özel sektör işbirliğinin başarılı bir örneğini teşkil etmektedir. Bu açıdan Vakıf, sanayi sektörünün Ar-Ge faaliyetlerini desteklemekte, ticari ve pazarlanabilir ürünler, sistemler ya da hizmetler ortaya koymak için gerekli altyapının oluşmasına katkıda bulunmakta, finansal destek sağlamakta, Ar-Ge’nin yasal ve kurumsal çerçevesinin iyileştirilmesini hedefleyen çalışmaları yürütmektedir.
www.ttgv.org.tr
3. KOSGEB
Türkiye’de Ar-Ge araştırmaları yürüten bir diğer kurum ise Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme Birliği’dir. KOSGEB, küçük ve orta ölçekli sanayi şirketlerinin teknolojik yeniliklere hızlı bir biçimde adapte olmalarına yardımcı olmaya, rekabet yeteneklerini, ekonomiye katkılarını ve verimliliklerini arttırmaya odaklanmıştır.
www.kosgeb.gov.tr
Kaynak: Invest in Turkey
|
